"ე.წ. გენგეგმა, რომელიც საკრებულომ უნდა მიიღოს, უამრავ თავსატკივარს გვიმზადებს" – ინტერვიუ გოგი ლორთქიფანიძესთან
თბილისის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის (მგგ) ისტორია 2015 წლის 21 მაისს დაიწყო, როდესაც თბილისის არქიტექტორული სამსახურის მიერ გამოცხადებულ კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადდა ა(ა)იპ „სითი ინსტიტუტი საქართველო“. აღნიშნულმა ორგანიზაციამ გამარჯვებულისათვის გათვალისწინებული 50.000 ლარიც მიიღო და შემდეგ მას პირდაპირი შესყიდვის წესით გაუფორმდა ხელშეკრულება 2 800 000 ლარის მომსახურებაზე.
“სითი ინსტიტუტი საქართველოს“ მგგ-ს დოკუმენტი 18 თვიან ვადაში უნდა წარმოედგინა, თუმცა კონტრაქტზე ხელის მოწერიდან თითქმის 3,5 წელიწადზე მეტი გავიდა და ეს დოკუმენტი ჯერ კიდევ არ არის დამტკიცებული თბილისის საკრებულოს მიერ.

ამ ხნის განმავლობაში გენგეგმის დოკუმენტის ირგვლივ საკმაოდ მძაფრი პერიპეტიები მიმდინარეობდა. მგგ-ს აკრიტიკებდნენ ქართველი და უცხოელი ექსპერტები, საზოგადოებრივი თუ სახელმწიფო ორგანიზაციები, მათ შორის თბილისის მერიაც, გამოვლენილი ხარვეზების და ვადების გადაცდენის გამო, კომპანია 6-ჯერ დაჯარიმდა და ა.შ. და ა.შ. თუმცა ბოლოს მერიასა და „სითი ინსტიტუტს“ შორის მიღწეული იქნა კომპრომისი და აღნიშნული დოკუმენტი, მასში მთელი რიგი შესწორებების შეტანის შემდეგ წარედგინა თბილისის საკრებულოს, რომელსაც ეს დოკუმენტი, ჯერ 2018 წლის 1 ნოემბრისთვის უნდა დაემტკიცებინა. თუმცა გაურკვეველი მიზეზების გამო ეს პროცედურა გადაიდო და მიუხედავად მორიგი დაპირებისა, რომ საკრებულო გენგეგმას 2019 წლის 1 იანვრამდე დაამტკიცებდა, დღეს 2019 წლის 30 იანვარია.

როგორც თბილისის მერიაში აცხადებენ, გენგეგმას თებერვლის შუა რიცხვებში დაამტკიცებენ.

საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „სახალხო თვითმმართველობა“ წელიწად ნახევარზე მეტი უწევდა მონიტორინგს ამ პროცესებს და საკითხში მეტი სიცხადის შეტანის მიზნით, ჩვენ ამ ორგანიზაციის თავჯდომარე ბ-ნ გოგი ლორთქიფანიძეს მივმართეთ კითხვებით.

რა სახის დოკუმენტია თბილისის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა, რომელსაც ზოგიერთი „თბილისის კონსტიტუციასაც“ უწოდებს და რატომ არის მნიშვნელოვანი მისი მიღება?

ნამდვილად ვერ დავეთანხმები ამ ტერმინის მოქალაქეების ცნობიერებაში დანერგვას. ჯერ ერთი ეს აუფასურებს თვითონ კონსტიტუციის, როგორც ქვეყნის უზენაესი საკანონმდებლო აქტის ცნებას და მეორეც თავისი შინაარსით და რანგირებით საკანონმდებლო იერარქიაში ეს დოკუმენტი ერთ-ერთი რიგითი დოკუმენტია.

გენგეგმა არის დადგენილება, რომელსაც ამტკიცებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო, რომელშიც როგორც დოკუმენტის ავტორები ამბობენ გაწერილია ქალაქის განვითარების ძირითადი ასპექტები და ის უნდა წარმოადგენდეს „სტრატეგიულ დოკუმენტს, რომელიც იძლევა საშუალებას ამოცანის სირთულის, მოთხოვნების გადაჭრის, აქტუალობის, მზაობის, პრიორიტეტულობის და რიგითობის, ინფორმაციის ანალიტიკური შეფასების, მისაწვდომობის და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების გადაჭრის მიზნით წარმოაჩინოს შემდეგი მიმართულებები: ა) სტრატეგიულ დონეზე – თუ რა ძირითად ბუნებრივ, გეოპოლიტიკურს, სოციალურ-ეკონომიკურ, გეგმარებით და სივრცით-მოცულობით პრინციპებს ემორჩილება ქალაქის განვითარება. ბ) ტაქტიკურ დონეზე – პროფესიულად დამუშავებული ქალაქის საინვესტიციო გარემოსა და მოსახლეობის ფართო ფენებისათვის მისაღები ქალაქდაგეგმარებითი განვითარების წინადადებები. გ) ოპერატიულ დონეზე – სახელმძღვანელო ინსტრუმენტებს დედაქალაქის მართველობის / თვითმმართველობისათვის ყოველდღიურ საქმიანობაში გადაწყვეტილებების მისაღებად, აგრეთვე ჩარჩო გეგმებისა და განაშენიანების რეგულირების გეგმების მოსამზადებლად“.

კვალიფიცირებული გენგეგმის მიღება კახი კალაძის ერთ-ერთი მთავარი დაპირება იყო… სხვათაშორის, მერიის ახალი გუნდი სერიოზულ ოპონირებას უწევდა გენგეგმის დოკუმენტის შემქმნელებს.

გეთანხმებით, რომ ბ-ნი კალაძის წინასაარჩევნო კამპანიის დროს თანამედროვე გენგემის შექმნა ერთ-ერთი მთავარი დაპირება იყო. თუმცა ამ შემთხვევაში კალაძეს „ნახევარფაბრიკატის“ სახით უკვე დახვდა, მისი პოლიტიკური წინამორბედის ბ-ნი ნარმანიას დროს გენერირებული დოკუმენტი. და სწორედ ამ დოკუმენტზე მოუწია მუშაობა კალაძეს და მის გუნდს. უნდა ვაღიაროთ, რომ მერიამ საკმაოდ დიდი შრომა გასწია იმისთვის, რომ როგორმე თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოეყვანათ ეს დოკუმენტი და გაეკეთილშობილებინათ იგი, თუმცა მიიღეს ის, რაც მიიღეს.
კახა კალაძე ხვდება, რომ მხოლოდ დოკუმენტის მიღება არ შეიძლება იყოს თვითმიზანი და ცდილობს გენგეგმაში რაღაც სტრატეგიული ხედვების ჩადებას, რადგან სწორედ ამაზე იქნება დამოკიდებული თუ რა ინსტრუმენტს მიიღებს ის ქალაქის სამართავად.

და რა ინსტრუმენტს მიიღებს კალაძე?

სამწუხაროდ, ის დოკუმენტი, რომელიც დღეს საკრებულოში დევს, ნამდვილად არ მისცემს თბილისის მერს საშუალებას იფიქროს ხვალინდელ თბილისზე და მიიღოს რეალური გადაწყვეტილებები. ნაცვლად იმისა, რომ ქალაქის მერმა ქალაქის სტრატეგიული განვითარებისთვის საჭირო ღონისძიებები გაატაროს, ის იძულებული იქნება ჯერ ჩაატაროს კვლევები, შეიმუშავოს მასტერპლანები თუ რა მიმართულებით უნდა განვითარდეს თბილისი და შემდეგ მიიღოს გადაწყვეტილებები. ამ კვლევების ჩატარება კი 2019-2023 წლებში მოიაზრება და ბუნებრივია, რომ ბ-ნი კალაძის მერობის პერიოდში ეს ყველაფერი ვერ მოესწრება.

იქნებ უფრო კონკრეტულად გვითხრათ, რას „ერჩით“ გენგეგმას?

მე არაფერს, უფრო ის გვერჩის და წინ უამრავ თავსატკივარს გვიმზადებს. ინტერვიუს ფარგლებში ძნელი იქნება ამ დოკუმენტის მიმოხილვა, თუმცა მგგ-ს პროექტზე იმდენი შენიშვნა გამოითქვა ქართველი და უცხოელი სპეციალისტების მიერ, რომ მე ახალს ვერაფერს დავამატებ, გარდა იმისა, რომ საკრებულოში დასამტკიცებლად წარდგენილი დოკუმენტით ცხადად ირკვევა, რომ საქმე გვაქვს არა გენერალურ გეგმასთან, არამედ საპროექტო დავალებასთან, რომლის საფუძველზეც შემდეგ უნდა გაკეთდეს რეალური გენგეგმა.

ამ დოკუმენტით განსაზღვრულია 2018-2023 წლების განმავლობაში სამოქმედო გეგმა, სადაც მხოლოდ და მხოლოდ კვლევების ჩატარების აუცილებლობაზეა საუბარი და არა კონკრეტული პროექტების რეალიზებაზე.

საკრებულომ უნდა დაამტკიცოს გენგეგმის ტექსტური ნაწილი, რომელშიც ის კი არ წერია თუ რა უნდა გავაკეთოთ ამ რამდენიმე წლის განმავლობაში, არამედ მოყვანილია იმ კვლევების ჩამონათვალი, რომლებიც უნდა შევასრულოთ ამ წლებში, რათა შემდეგ გადავწყვიტოთ თუ რა და როგორ უნდა გავაკეთოთ.

აქვე აღსანიშნავია, რომ საჯაროა მხოლოდ საკრებულოში 3 თვის უკან შეტანილი დოკუმენტის შინაარსობრივი მხარე და უცნობია ის უცვლელი სახით დამტკიცდება თუ მასზე მიმდინარეობდა მუშაობა და შეტანილია რაიმე სახის ცვლილებები. ანუ საბოლოო დოკუმენტი თუ რა უნდა დაამტკიცოს საკრებულომ ჯერ-ჯერობით არ არის საჯარო.

ე.ი. არსებული გენგეგმის დოკუმენტი ყოველგვარი კვლევების და რაიმე მონაცემთა ბაზებზე დაყრდნობის გარეშე შეიქმნა?

თვითონ დოკუმენტი გვეუბნება ამას. განსაკუთრებით საყურადღებოა ტრანსპორტის განვითარების გეგმის შემუშავება (2019-2022) და ქალაქმშენებლობითი დოკუმენტები ( 2018-2023). ამ ხნის განმავლობაში ჩვენ გვესმოდა, რომ გენგეგმაზე მომუშავე გერმანელმა სპეციალისტებმა, უზარმაზარი შრომა და ენერგია დახარჯეს და გააკეთეს თბილისის ტრანსპორტის განვითარების მასტერპლანი, რაზეც გენგემის ბიუჯეტის თითქმის ნახევარ დაიხარჯა. თუმცა ამ მასტერპლანის კვლევები დოკუმენტში არ არის მოყვანილი და მთელი ტრანსპორტის სტრატეგია გენგეგმის 1200 გვერდიან დოკუმენტში 4-5 გვერდით არის წარმოდგენილი.

ე.წ ჩარჩო გეგმებთან დაკავშირებითაც ალბათ ბევრი შეკითხვები გაჩნდება, რადგან საკვანძო საკითხების დიდი ნაწილი ჩარჩო გეგმების გადასაწყვეტი რჩება?

ერთ-ერთი მთავარი უკმაყოფილების საგანი გენგეგმის მიმართებაში იყო ზონალური რუკა, სადაც უამრავი მოქალაქის კერძო საკუთრებაში არსებული ქონებისთვის მანამდე მოქმედი ზონალობა იყო შეცვლილი. საყოფაცხოვრებო, რეკრეაციული და სამშენებლო ზონები შეცვლილი იყო ლანდშაფტური ზონებით, სადაც მშენებლობა, ფაქტობრივად, შეუძლებელია. ამ რუკის ამოქმედების შემთხვევაში თბილისში დაახლოებით 30.000-ი მესაკუთრის კერძო საკუთრება შეიზღუდებოდა.

კალაძის გუნდმა სწორედ გაანალიზა, რომ ეს უდიდეს პრობლემას შექმნიდა თბილისში და დღეს წარმოდგენილ პროექტში რუკა დაუბრუნდა მის პირვანდელ, 2015 წლის დროინდელ მდგომარეობას.

თუმცა მერიამ გენგეგმის დამტკიცებამდე, მის შემადგენელ ჩარჩო გეგმების შემუშავებაზე ტენდერი გამოაცხადა.

დიახ. მერიამ ჩათვალა, რომ თუ მას დროულად არ ექნებოდა ხელში ინსტრუმენტი, რომლის მეშვეობითაც, მას ექნებოდა შესაძლებლობა ოპერატიულად მიეღო გადაწყვეტილებები ზოგადი გენგემის ფარგლებში, მაშინ მთელი რიგი ქალაქგეგმარებითი პროცესები ჩიხში შევიდოდა.

სწორედ ამის გამო ის იძულებული გახდა წინსწრებით, გენგეგმის დამტკიცებამდე, გენერალური გეგმის პროექტით გათვალისწინებული 11 ადგილის დამატებითი ჩარჩო-გეგმის შემუშავების შესყიდვის მიზნით, გამოეცხადებინა ორი ტენდერი (კონკურსის გარეშე), ჯამურად 3,1 მლნ ლარის ოდენობით. ორივე მათგანში მონაწილეობა მხოლოდ ერთმა კომპანიამ შპს „კოლიერს ინტერნეიშენალ ჯორჯიამ“ მიიღო და გაიმარჯვა კიდეც, თუმცა, კონკრეტული საჩივრის შემდეგ, დადგინდა, რომ ამ კომპანიას არ ქონდა სრულყოფილად წარმოდგენილი დოკუმენტაცია, რის გამოც ორივე ტენდერი მისი დისკვალიფიკაციით დასრულდა.

ანუ პრობლემა ისევ რჩება გადაუწყვეტელი.

დიახ და სავარაუდოა, რომ ამ ჩარჩო-გეგმებზე ტენდერები მხოლოდ გენგეგმის დამტკიცების შემდეგ გამოცხადდება, რაც სავსებით ლოგიკურია. წესით და რიგით ჯერ უნდა დამტკიცდეს მთავარი დოკუმენტი და შემდეგ გამოცხადდეს ტენდერი მის შემადგენელ ნაწილებზე.

რამდენად აქტუალურია ამ ტერიტორიების ჩარჩო გეგმების დროული დამუშავება.+

ასეთი 29 ჩარჩო გეგმაა გენგეგმის ახალი პროექტით გათვალისწინებული, რაც დედაქალაქის ტერიტორიის თითქმის 1/3-ს მოიცავს და ამ ჩარჩოშია მოქცეული ყველაზე აქტიური არეალები, ბიზნესის ფუნქციონირების და დაგეგმილი განაშენიანების მიხედვით. ესაა პოლიცენტრული არეალი (დიღომი და სამგორი – განაშენიანების რეგულირების გეგმა); ელიავას ბაზრობის მიმდებარე ტერიტორია (ჩარჩო გეგმა) ვარკეთილის მასივი (ჩარჩო გეგმა); დიდი დიღმის III-IV მ/რ-ის სამხრეთ ტერიტორია (ჩარჩო გეგმა); თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიები (ჩარჩო გეგმა); ლისის ტბის მიმდებარე (ჩარჩო გეგმა); აკადემქალაქი (ჩარჩო გეგმა); ნაძალადევის, ავლაბრის ავლაბრის ტერიტორიის განაშენიანების რეგულირების გეგმა და ა.შ.

ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ამ ტერიტორიებზე შეიზღუდება ბიზნეს და სამშენებლო აქტივობები, სანამ არ მოხდება გარკვეული პარამეტრების დაწესება, რისთვისაც არის სწორედ მოწოდებული ჩარჩო გეგმების შემუშავებაც. ჩაშლილი ტენდერის პირობებით ჩარჩო-გეგმის საბოლოო ვარიანტი 1 წლის შემდეგ უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. თუმცა ეხლა არც ისაა ცნობილი როდის დამტკიცდება გენგეგმა და არც ის თუ როდის გამოცხადდება ახალი ტენდერი ჩარჩო-გეგმების შემუშავებაზე. რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნულ ტერიტორიებზე პრობლემური საკითხების მოგვარება და ბიზნეს აქტივობის შესაძლებლობა გაურკვეველი ვადით გადაიდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ასევე გაურკვეველი ვადით გადაიდება აღნიშნული ტერიტორიების სწორი განვითარების შესაძლებლობა.

ჩემი აზრით, სწორედ ამ საკითხის დროული გადაწყვეტაა ყველაზე მნიშვნელოვანი დღეს. თუ კახა კალაძე მისი მმართველობის განმავლობაში მოახერხებს და მოასწრებს ამ მეტად, რთული პრობლემის მოგვარებას, მერწმუნეთ გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ მას მოიხსენიებენ არა როგორც წარმატებულ ფეხბურთელს, რომელიც იყო თბილისი მერი, არამედ წარმატებულ მერად, რომელიც ფეხბურთს თამაშობდა და რომელმაც მოახერხა თბილისში ათწლეულების განმავლობაში დაგროვილი ისეთი პრობლემური საკითხების სწორედ გადაწყვეტა, როგორიცაა: – სპორტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიის „ბეტონის ექსპანსიის“ შეჩერება; ლისი ტბაზე და თბილისი ზღვაზე ქაოსური მშენებლობების მოწესრიგება; 115 ჰექტარამდე ტერიტორიაზე გადაჭიმული ხოშარაულის, აგლაძის, სამტრედიის ქუჩების მიმდებარე სავაჭრო სივრცეების და ე.წ. „ელიავას ბაზრობის“ თანამედროვე სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანა და სხვ.

როგორ შეიძლება განვიხილოთ მერიის და საქართველოს მთავრობის ინიციატივა, მეტროს ახალი სადგურების მშენებლობის შესახებ, გენგეგმის ჭრილში.

ეს მხოლოდ განაცხადი იყო და როცა მოგვეცემა საშუალება გავეცნოთ კონკრეტულ წინადადებას, მაშინ უფრო უპრიანი იქნება ვისაუბროთ ამ თემაზე. თუმცა გენგეგმის მიმართებაში ეს მეტად საინტერესო საკითხია.

მოგეხსენებათ, რომ გენგეგმის ავტორების ხედვით, დოკუმენტის ერთ-ერთ უმთავრესს ქვაკუთხედს წარმოდგენდა ქალაქის ცენტრიდან რკინიგზის გატანა და არსებული, დაუმთავრებელი, თბილისის შემოვლითი რკინიგზის პროექტის რეალიზება. თუმცა, მერიის და ცენტრალური ხელისუფლების განცხადება ახალი მეტროს სადგურების მშენებლობის შესახებ, საბოლოდ ასრულებს დისკუსიას თბილისი შემოვლითი რკინიგზის შესახებ. ამ ინიციატივის მიხედვით ახალი მეტროს ხაზი შემოვლითი რკინიგზის ინფრასტრუქტურით ისარგებლებს, რაც უკვე გამორიცხავს შემოვლითი რკინიგზის იდეის განხორციელებას.

ამ კუთხით საინტერესოა გენგეგმის ერთ-ერთი ავტორის განცხადება, რომ ეს მათი რეკომენდაციაა, თუმცა საჭიროა კვლევების ჩატარება რათა ამ იდეის გამართულობაში დავრწმუნდეთო. ეს განცხადება საინტერესოა იმ მხრივ, რომ თავის დროზე „სითი ინსტიტუტი“ ირწმუნებოდა, რომ მათმა გერმანელმა პარტნიორებმა უდიდესი შრომა გასწიეს და ჩატარებული კვლევების საფუძველზე გასცეს ეს რეკომენდაციები.

დიდი დიღომში გაზის აფეთქების შემდეგ გაკეთდა განცხადებები, რომ აქამდე რომ ყოფილიყო მიღებული ახალი გენგეგმა მსგავსი ტრაგედია არ მოხდებოდა.

ეს აბსოლუტური სპეკულაციაა ტრაგედიის ფონზე. გენგეგმა არანაირად არ არეგულირებს მსგავს საკითხებს და მთლიან დოკუმენტში მხოლოდ თბილისის გაზიფიცირების რუქაა მოყვანილი და რამდენიმე სიტყვაა ნახსენები დასკვნით დადგენილებაში სადაც ნათქვამია, რომ გაზმომარაგების სისტემების განვითარება ორიენტირებული უნდა იყოს ამ სისტემის მმართველ კერძო კომპანიასა და სხვა მსგავსი აუცილებლობების მქონე სისტემების მმართველ კომპანიებს შორის ურთიერთშეთანხმებული კომპლექსური სამუშაო სისტემის შექმნაზე. და რომ გაზის მომარაგება უნდა გადავიდეს ერთსაფეხურიან სისტემაზე, ქალაქის ცენტრალურ ქუჩებში ძველი მილსადენების რენოვაციის ხარჯზე და განხორციელდეს დაბალი წნევიდან საშუალო წნევაზე გადასვლა. ეს არის და ეს სულ.

ანუ შეძლებს მერია, რეალურად გადაწყვიტოს დედაქალაქისთვის მტკივნეული საკითხები ამ გენგეგმის მეშვეობით თუ არა.

სამწუხაროდ ეს საკმაოდ ძნელი იქნება თუ არა შეუძლებელი. ეს ცნობილი „გოდოს მოლოდინივითაა“, როცა საქმეში ჩაუხედავებს ჰგონიათ, რომ მოვა გენგეგმა და შეცვლის დედაქალაქის ცხოვრებას. მთავარი პრობლემა ის არის, რომ ზემოთ ნახსენები კვლევების გარეშე გენგეგმა ვერ იქნება სრულყოფილი დოკუმენტი, რამდენი ეტაპიც არ უნდა დაიწეროს დამატებით და რამდენი რევიზიაც არ უნდა მოხდს იმისა, რაც არ მოგვწონს.

ერთ-ერთი ბოლო საჯარო გამოსვლისას კალაძემ აღნიშნა, რომ ისინი ცდილობენ ისე შეასწორონ გენგეგმა, რომ მასში დასმული ამოცანები განხორციელებადი იყოს, რაც იმას ნიშნავს, რომ დოკუმენტში მოყვანილი სავარაუდოდ განსახორციელებელი პროექტები ყოველგვარი ეკონომიკურ-ფინანსური დასაბუთების გარეშეა „ჩაყრილი“.

მიუხედავად მერის და მის გუნდის მცდელობისა განხორციელებადი გახადონ გენგეგმა, დიდი ალბათობით ეს მაინც მიუღწეველ ამოცანად დარჩება.

ამ ეტაპზე უმნიშვნელოვანესია თბილისის საკრებულოს პოზიცია გენგეგმის დოკუმენტის მიმართებაში. მთელი ამ დროის განმავლობაში ჩვენ არ გაგვიგია მათი არგუმენტირებული პოზიცია ამ საკითხზე. ძალიან კარგი იქნება თუ თბილისის საკრებულოს, სანამ ამ დოკუმენტის დამტკიცებაზე გადავა, რამდენიმე კვირის განმავლობაში, მაინც მოეწყო საჯარო განხილვები. ამდენი დრო დავკარგეთ და ეს რამდენიმე კვირა ბევრს აღარაფერს წყვეტს ეხლა. იქნება ამ განხილვების საშუალებით კიდევ უფრო მეტად მოგვეყვანა თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისობაში ეს დოკუმენტი და თუ ეს არ ხერხდება მაშინ სხვა გზა გამოგვენახა.

დღეს უკვე, გენგეგმის მეტ-ნაკლებად ნორმალური სახით მიღება თბილისის საკრებულოსათვისა გამოწვევა. თუ ქალაქის მმართველობას არ ექნება სტრატეგიული განვითარების რეალური დოკუმენტი, მაშინ ის ბევრს ვერაფერს შეძლებს. დღეს ბევრია ისეთი ყოველდღიური საკითხი, რასაც კახა კალაძე მეტ-ნაკლებად ართმევს თავს, ის ჩართულია საქმეში და ცდილობს, ვითარების გამოსწორებას, მაგრამ ეს არ არის მთავარი. მთავარია, რომ მერია სტრატეგიული განვითარების დოკუმენტის გარეშე, მოკლებულია შესაძლებლობას ქალაქის ყოველდღიური სატკივარის მიმართ უფრო გამართული ღონისძიებები დასახოს. 

წყარო: ipress.ge

FaceBook Twitter Google