USD 3.1383
EUR 3.6439
RUB 4.4075
Tbilisi
ვლადიმერ ხავკინი, მკურნალი "ღვთაება", რომელმაც კაცობრიობა ქოლერისა და შავი ჭირისგან იხსნა
Date : 07.26.2021 17:26  821

სიტყვები -“ჭირი” და “ქოლერა” ხალხის უმრავლესობაში შიშისგან ძრწოლას იწვევს.  მათ წყევლადაც კი იყენებენ. თუმცა, საბედნიეროდ, არსებობდა სუპერგმირი, რომელმაც შეძლო დაემარცხებინა კაცობრიობისთვის მოვლენილი ეს უბედურება. ეს იყო ებრაული ფესვების მქონე უკრაინელი, ოდესის მოქალაქე ვლადიმერ ხავკინი, რომელმაც მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე გადაარჩინა. 

ინდოეთში მას მიენიჭა “მაჰათმას” წოდება, რაც ნიშნავს “ერის მამას”.  ბომბეის ბაქტერიოლოგიურმა ინსტიტუტმა, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ჭირისა და ქოლერის კვლევის ყველაზე დიდ ცენტრს მისი სახელი მიანიჭა, დედოფალმა ვიქტორიამ თავად წარადგინა მორდეჰაი ვოლფ ჰავკინი ინდოეთის იმპერიის რაინდის ორდენის კავალრად. მისი ხსოვნის კორომი დარგეს ისრაელში,  თუმცა მშობლიურ ქალაქში, ბერდიანსკში, ხავკინის სახელობის მხოლოდ ერთი მცირე მუზეუმი არსებობს.

გასაკვირი არ არის, რომ მწერალმა ანტონ ჩეხოვმა დოქტორ ხავკინის შესახებ თქვა ”ეს არის ყველაზე უცნობი ადამიანი, დიდი ქველმოქმედი, რომელსაც ტაშს უკრავს მთელი ევროპა, მაგრამ სახლში იგი უცნობია”.

ხავკინმა გიმნაზია 1879 წელს დაამთავრა. სტუდენტობის პერიოდში ის მეოცნებე იდეალისტ-რევოლუციონერების ჯგუფს დაუახლოვდა, რომლებიც თავიანთი იდეების გამო ტერორისტულ აქტებსაც არ ერიდებოდნენ. სწორედ ამიტომ, ხავკინი პოლიციის დაკვირვების ქვეშ მოექცა. უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობის წინააღმდეგ გამართული აქციების გამო, ის სასწავლებლიდან გარიცხეს, თუმცა 1884 წელს საკანდიდატო დისერტაციის დაცვის საშუალება მაინც მისცეს. მიუხედავად ამისა, მას სამეცნიერო საქმიანობის გაგრძელება ოდესაში აღარ შეეძლო, რადგან არასაიმედო პირად იყო მიჩნეული. როგორც ებრაელს, სამეცნიერო მოღვაწეობის უფლება რუსეთშიც არ მისცეს. მართლმადიდებლობის მიღება შესთავაზეს, თუმცა ხავკინმა უარი განაცხადა და 1988 წელს, თავის მასწავლებელს, მეჩნიკოვს შვეიცარიაში გაჰყვა და ლოზანის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა. 1889 წელს მოღვაწეობა საფრანგეთში გააგრძელა და იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ კაცობრიობას არა პოლიტიკური აქტიურობა, არამედ მეცნიერება გადაარჩენს. 

1892 წლისთვის ვლადიმერ ხავკინმა შექმნა ქოლერის საწინააღმდეგო პირველი ეფექტური ვაქცინა. 

სხვებისგან განსხვავებით, მეცნიერმა აირჩია უმოკლესი გზა, უფრო სწრაფი, ვიდრე ოცდაათი კურდღლის ორგანიზმით, თაობების შემდეგ ბაცილის გამომუშავება.

რადგან ბაცილა მრავლდება ხორცის ბულიონში, ხავკინმა ცხიმის წვეთები ჩაასხა. მიკრობები ცხიმიან ადგილს მოეჭიდნენ, გამრავლდნენ და როგორც სტალაქტიტი, ფსკერისკენ დაეკიდნენ. სანამ ამ შხამს ვირთაგვებში შეუშვებდა, მიკრობებით გაჯერებულ ფირფიტებს 60 გრადუსამდე აცხელებდა. შედეგად, პასტერიზაციამ მოკლა ბაქტერიები, მაგრამ შეინარჩუნა მათი ტოქსინი. 

ხავკინმა ვაქცინა პირველად საკუთარ თავზე გამოსცადა. ჯერ ანტისხეულები შეუშვა ორგანიზმში, შემდეგ კი, ქოლერის გამომწვევი პათოგენები, რომელიც განეიტრალდა ერთი დღის განმავლობაში. 

მეცნიერის სამშობლოში, მაშინაც კი, როდესაც ქოლერის ეპიდემია დაიწყო, უარი თქვეს ახალი ვაქცინის გამოყენებაზე. ასევე ევროპის უმეტეს ქვეყნებშიც არ ირწმუნეს ვაქცინის უსაფრთხოება. ბრიტანეთის ხელისუფლებამ გააცნობიერა, თუ როგორ კოლოსალური იყო ხავკინის აღმოჩენა გლობალური მასშტაბით. მათ ექიმს საშუალება მისცეს, ვაქცინა თავიანთ კოლონიაში – ინდოეთში გამოეცადა – ქვეყანაში, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს თითქმის მთლიანად, ქოლერით იყო პარალიზებული.

ზუსტად 125 წლის წინ, ხავკინი ჩავიდა ინდოეთში, როგორც სახელმწიფო ბაქტერიოლოგი. ახალგაზრდა მეცნიერი დაუყოვნებლივ შეუდგა საქმეს – მან მოაწყო კარვების ბანაკი და უმოკლეს დროში ააწყო ვაქცინის მასობრივი წარმოება. შემდეგ, თანაშემწეებთან, ოთხ ინდოელ ექიმთან ერთად გაემგზავრა კალკუტას მახლობლად, სოფელ კატალ-ბაგანში, სადაც დაავადებამ განსაკუთრებით იფეთქა. ამ სოფლის გლეხებმა მტრულად მიიღეს დასახმარებლად ჩასული ექიმები და იმ ადამიანებს, ვინც მეცნიერს გულშემატკივრობდა, ემუქრებოდნენ კიდეც. 

გლეხებმა მათთან სასაუბროდ მისულ ხავკინს ქვები დაუშინეს, ინდოელ ექიმებს სურდათ მენიერი ადგილიდან გაეყვანათ, თუმცა მან მოულოდნელად გაიძრო პერანგი და ვაქცინა გაიკეთა. ამან შოკში ჩააგდო გლეხები. შედეგად, სოფლის მცხოვრებთა ნახევარზე მეტმა ვაქცინაციაზე თანხმობა განაცხადა და შემდგომში, არც ერთი მათგანი ქოლერით არ დაავადებულა. ორი წლის მძიმე შრომის შემდეგ, ეპიდემიით დაზარალებულ რაიონებში სიკვდილიანობა სამი მეოთხედით შემცირდა..

მაგრამ მალე ახალი უბედურება მოვიდა: 1896 წელს, შავი ჭირის ეპიდემიამ შეუტია ბომბეის, ინდოეთის სიდიდით მეორე ქალაქს. ხავკინმა შესთავაზა მის მიერ შექმნილი შრატების გამოყენება, თუმცა იმუნოლოგის მფარველმა ილია მეჩნიკოვმა და თავად ლუი პასტერმა ეჭვი შეიტანეს მასში. მიუხედავად ამისა, შედეგი წარმოუდგენელი იყო – 93% გარანტირებულ დაცვა.

ბრიტანეთში დაიჯერეს, რომ ხავკინი ჯადოქარი იყო. მას ბრიტანეთის მოქალაქეობა უბოძეს და ლაბორატორია გაუხსნეს, სადაც ვირთხებზე ცდები უნდა ჩაეტარებინა. ხავკინი დღეში 14 საათს მუშაობდა და ვაქცინა 3 თვეში უკვე მზად იყო.

პირველი ნიმუში ხავკინმა კვლავ საკუთარ თავზე გამოსცადა, რამაც საზოგადოებაში მის მიმართ ნდობა გააჩინა და მოსახლეობამ თანხმობა განაცხადა ვაქცინაციაზე.

1915 წელს მეცნიერი ინგლისის თავდაცვის სამინისტროში მუშაობდა და პირველი მსოფლიო ომის დროს, ფრონტზე გასამგზავრებელი ჯარისკაცების ვაქცინირებას ხელმძღვანელობდა.

ხავკინი 1930 წელს, გულის შეტევით გარდაიცვალა. მან მთელი თავისი ქონება- 300 000 დოლარი და ბიბლიოთეკა ებრაულ დიასპორას უანდერძა. 

ხავკინის გარდაცვალების დღეს ინდოეთში გლოვა გამოცხადდა, ინდუსები მას დღემდე მკურნალ ღვთაებად მიიჩნევენ. 

business
რამდენი მილიონი ლარის შემოსავალი აქვს "მაკდონალდს საქართველოს"?

"მაკდონალდს საქართველომ" 2020 წლის ფინანსური ანგარიში გაასაჯაროვა. ანგარიშის თანახმად, გასულ წელს კომპანიის მთლიანმა შემოსავალმა 96 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც 2019 წელთან შედარებით 3 მილიონი ლარით ნაკლები იყო. შემცირების ძირითადი მიზეზი ქვეყანაში არსებული პანდემიური ვითარება და უცხოელ ვიზიტორთა რაოდენობის 80%-იანი ვარდნა იყო.

საქართველოში “მაკდონალდსის” ქსელი 18 რესტორნით, ლოჯისტიკური ცენტრით და პურ-ფუნთუშეულის საწარმოთი არის წარმოდგენილი. ჯგუფი მთლიანობაში 1400-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებს.

“2020 წელი გამოწვევა იყო ყველა ინდუსტრიისთვის, მაგრამ განსაკუთრებული სირთულეები შეიქმნა სარესტორნო ბიზნესისთვის, მიუხედავად კრიზისისა, "მაკდონალდსმა" თბილისში ორი ახალი ფილიალის გახსნა შეძლო.

გარდა ორი ახალი ფილიალისა კომპანიამ 2020 წელს პროდუქტის ხარისხის კიდევ უფრო გაუმჯობესების მიზნით, 26,000,000 ლარის ინვესტიციით პურ-ფუნთუშეულის საწარმო გახსნა. “მაკდონალდსი” საქართველოს ეკონომიკის ერთ-ერთი უმსხვილესი კონტრიბუტორია. 2019 წელს კომპანიამ ბიუჯეტში 19,980,000 ლარი შეიტანა, იმავე წელს ინვესტიციის ჯამურმა მოცულობამ 14,000,000 ლარი შეადგინა. 2020 წელს კი ორი ახალი რესტორნისთვის 19,000,000 ლარის ინვესტიცია განახორციელა,”- ნათქვამია კომპანიის მმართველობით ანგარიშში.

ანგარიშის მიხედვით, 2020 წელს “მაკდონალდსისთვის” ყველაზე მზარდ მიმართულებას ადგილზე მიტანის სერვისები წარმოადგენდა, სადაც 2019 წელთან შედარებით გაყიდვები 85%-მდე გაიზარდა.

"აღსანიშნავია, რომ 2020 წელს კორონა ვირუსით გამოწვეული ეკონომიკური მდგომარეობის და შეზღუდვების გამო, 2019 წელთან შედარებით მომხარებელთა რაოდენობა 20%-ით შემცირდა, ხოლო შემოსავალი მხოლოდ 2%-ით, რაც გამოწვეული საშუალო ჩეკის ზრდით დრაივისა და დელივერის არხებში, ასევე ორი ახალი ფილიალის გახსნით,"- ნათქვამია მმართველობით ანგარიშში.

“მაკდონალდსმა” გასულ წელს საკვები მასალების შესაძენად 47 მილიონი ლარის ხარჯი გასწია. კომპანიაში დასაქმებულთა ანაზღაურებისა და სხვა სარგებლის მოცულობა კი 16.2 მილიონ ლარს შეადგენდა. აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშიდან ირკვევა, რომ “მაკდონალდსმა” 2020 წელს სარეკლამო მიმართულებაზე 3.4 მილიონი ლარი დახარჯა.

2018 წელს "მაკდონალდს საქართველომ“ სამომავლო განვითარებისთვის EBRD-სგან 20 მილიონი ევროს სესხი აიღო. კომპანიის სტრატეგიული განვითარების გეგმა, ორიენტირებულია მაქსიმალურად მოხდეს თბილისისა და საქართველოს საბაზრო არეალის დაფარვა, რათა მომხმარებლებისთვის უფრო ხელმისაწვდომი გახდეს კომპანიის მომსახურების მიღება. თუმცა, 2020 წელს ეროვნული ვალუტის გაუფასურების გამო, კომპანიის სავალუტო ვალდებულებების მოცულობა გაიზარდა, ამის გამო კომპანიისთვის საკურსო ზარალმა 19.5 მილიონი ლარი შეადგინა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გასულ წელს “მაკდონალდსი” საქართველოში მოგების ნაცვლად 19 მილიონი ლარის ზარალზე გავიდა.

“მაკდონალდს საქართველოს” აქტივები 149 მილიონ ლარს, გრძელვადიანი ვალდებულებები კი 97 მილიონ ლარს შეადგენს.

ფინანსური ანგარიშის თანახმად, კომპანიის 90%-იან წილს ბიზნესმენი თემურ ჭყონია ფლობს. კომპანიამ 2018 წელს “მაკდონალდსის” ლიცენზია კიდევ 20 წლით გაიხანგრძლივა.

See all
Survey
თქვენი აზრით ხელისუფლება კარგად მართავს კოვიდ სიტუაციას თუ არა?
Vote
By the way